คุณหญิงแย้ม อาวุธภัณฑ์เผด็จ ภริยาของ พระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จ (ท้วม) เจ้ากรมคลังแสง ในรัชกาลที่ ๕
คุณหญิงแย้ม อาวุธภัณฑ์เผด็จ
ภริยาของ พระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จ (ท้วม)
เจ้ากรมคลังแสง ในรัชกาลที่ ๕
ภาพที่ได้รับการบูรณะและสร้างสรรค์ขึ้นด้วยเทคโนโลยี AI นี้ เป็นภาพของ คุณหญิงแย้ม อาวุธภัณฑ์เผด็จ ภริยาของ พันเอก พระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จ (ท้วม) เจ้ากรมคลังแสง ในรัชกาลที่ ๕ ผู้เป็นข้าราชการสำคัญด้านกิจการทหารและคลังแสงของแผ่นดิน
คุณหญิงแย้มและพระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จ เป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา โดยได้ร่วมกันบูรณปฏิสังขรณ์เสนาสนะ ณ วัดปากคลองบางพลัด หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า วัดบางพลัดนอก ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๔๒ ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานนามวัดใหม่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า “วัดอาวุธวิกสิตาราม” อันมีความหมายโดยนัยว่า วัดของพระยาอาวุธฯ และคุณหญิงแย้มฯ ผู้เป็นเจ้าภาพบูรณะปฏิสังขรณ์
ปัจจุบันวัดอาวุธวิกสิตารามเป็น พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ สังกัดคณะสงฆ์ ธรรมยุติกนิกาย และกองทัพบกได้อนุญาตให้ใช้พื้นที่วัดเป็น ฌาปนสถานกองทัพบก เพื่อบริการสมาชิกฌาปนสถานกิจสงเคราะห์กองทัพบกและข้าราชการทหารในพื้นที่ฝั่งธนบุรี
วัดอาวุธวิกสิตารามตั้งอยู่เลขที่ ๔๓๖ ถนนจรัญสนิทวงศ์ ซอยจรัญสนิทวงศ์ ๗๒ แขวงบางพลัด เขตบางพลัด กรุงเทพมหานครสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย ได้ตั้งวัดเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๔๒๒ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งแรกเมื่อวันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๔๔๑ และครั้งหลังเมื่อวันที่ ๑๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๑๑ ก่อนจะได้รับการสถาปนาเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ เมื่อวันที่ ๒๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๙
ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๒๘ ไร่ ๓ งานเศษ อาณาเขตทิศเหนือจดคลองบางพลัด ทิศใต้จดถนนซอยเข้าวัด ทิศตะวันออกจดแม่น้ำเจ้าพระยา และทิศตะวันตกจดถนนจรัญสนิทวงศ์ พื้นที่วัดเป็นที่ราบลุ่มอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองบางพลัด ขอบเขตวัดมีกำแพงล้อมรอบ แบ่งเขตสังฆวาสอย่างเป็นระเบียบ สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กก่ออิฐบล็อก ความยาวประมาณ ๑๓๐ เมตร สูง ๓ เมตร บริเวณวัดสะอาด ร่มรื่น ปลูกไม้ดอกไม้ประดับและไม้ยืนต้น มีการคมนาคมสะดวกทั้งทางบกและทางน้ำ ตั้งอยู่ห่างจากเขตบางพลัดประมาณ ๔๐๐ เมตร
วัดอาวุธวิกสิตารามเริ่มสร้างขึ้นเมื่อใดไม่ปรากฏชัด แต่จากคำบอกเล่าสืบต่อกันมาสันนิษฐานว่าเป็นวัดเก่าแก่มาแล้วไม่น้อยกว่า ๒๐๐ ปี โดยเริ่มจากพระสงฆ์และชาวบ้านที่อพยพมาจากกรุงศรีอยุธยาหลังการเสียกรุงเมื่อ พ.ศ. ๒๓๑๐ ได้มาตั้งถิ่นฐานบริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา พระสงฆ์ในสมัยนั้นได้พำนักและก่อตั้งที่พักสงฆ์ขึ้นบริเวณเชิงเลน ต่อมาใน พ.ศ. ๒๔๒๒ จึงได้ตั้งเป็นวัดถาวร มีการสร้างกุฏิและเสนาสนะหลายหลัง
เดิมวัดอยู่ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย และเรียกกันว่า วัดปากคลองบางพลัด หรือ วัดบางพลัดนอก เนื่องจากตั้งอยู่ที่ปากคลองบางพลัด โดยเรียกวัดที่อยู่ฝั่งตรงข้ามว่า วัดบางพลัดใน ชื่อนี้ยังคงใช้เรียกกันในหมู่ชาวบ้านมาจนถึงปัจจุบัน
ต่อมาเสนาสนะของวัดได้ชำรุดทรุดโทรมลงมาก พระภิกษุสามเณรภายในวัดก็มีความประพฤติไม่เหมาะสมหลายประการ ในปี พ.ศ. ๒๔๓๘ พระอาจารย์สี เจ้าอาวาสในขณะนั้น ซึ่งเป็นพระนักวิปัสสนาและมีความเคารพนับถือกับ พันเอก พระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จ (ท้วม) ได้ปรึกษาหารือกันถึงการบูรณะวัด เนื่องจากเป็นวัดเก่าแก่และทรุดโทรมอย่างมาก
พระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จ ซึ่งมีบ้านอยู่ริมคลองบางพลัดตรงข้ามวัด และเป็นผู้อุปถัมภ์วัดมาโดยตลอด ได้เข้าเฝ้า สมเด็จพระมหาสมณะเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทูลขอแปลงวัดปากคลองบางพลัดเป็นวัดในคณะธรรมยุต สมเด็จพระมหาสมณะเจ้าฯ ทรงเห็นชอบและมีพระบัญชาให้พระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จเป็นผู้อุปถัมภ์และดำเนินการบูรณะปฏิสังขรณ์เสนาสนะที่ชำรุดทรุดโทรม
พระยาอาวุธภัณฑ์เผด็จ พร้อมด้วยคุณหญิงแย้มและญาติมิตร ได้บริจาคทรัพย์ซ่อมแซมกุฏิ หอสวดมนต์ สร้างศาลาการเปรียญ และสร้างอุโบสถขึ้นใหม่ ก่อนจะขอพระราชทานวิสุงคามสีมา และกราบบังคมทูลขอพระราชทานนามวัดใหม่จากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า “วัดอาวุธวิกสิตาราม” ใน พ.ศ. ๒๔๔๑ อันมีความหมายว่า วัดของพระยาอาวุธฯ และคุณหญิงแย้มฯ ผู้เป็นเจ้าภาพบูรณะปฏิสังขรณ์
วัดอาวุธวิกสิตารามจึงใช้ชื่อนี้สืบมาจนถึงปัจจุบัน พ.ศ. ๒๕๖๙ รวมระยะเวลา ๑๒๘ ปี เดิมพื้นที่บางส่วนของวัดเคยเป็นที่ตั้งอำเภอบางพลัดเก่า ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของ โรงเรียนเทศบาลวัดอาวุธวิกสิตาราม สังกัดกรุงเทพมหานคร
________________
Khun Ying Yam Awutphandhet
Wife of Phraya Awutphandhet (Thuam)
Director of the Royal Arsenal during the reign of King Rama V
This AI-restored and artistically recreated image depicts Khun Ying Yam Awutphandhet, the wife of Colonel Phraya Awutphandhet (Thuam), Director of the Royal Arsenal during the reign of King Rama V. He was a senior Siamese official with significant responsibility in military affairs and the management of the state arsenal.
Khun Ying Yam and Phraya Awutphandhet played an important role in the patronage of Buddhism. Together, they undertook the restoration and reconstruction of monastic buildings at Wat Pak Khlong Bang Phlat, commonly known by local residents as Wat Bang Phlat Nok. In 1899 (B.E. 2442), they respectfully petitioned for a new royal name for the temple. King Chulalongkorn (Rama V) graciously granted the name “Wat Awut Wikasitaram,” a name that implicitly signifies the temple restored by Phraya Awutphandhet and Khun Ying Yam.
Today, Wat Awut Wikasitaram is classified as a third-class royal monastery of the common type, under the Dhammayutika Nikaya order. The Royal Thai Army has also authorised the use of part of the temple grounds as an official army crematorium, serving members of the Army Welfare Cremation Association and military personnel stationed on the Thonburi side of Bangkok.
Wat Awut Wikasitaram is located at 436 Charan Sanitwong Road, Soi Charan Sanitwong 72, Bang Phlat Subdistrict, Bang Phlat District, Bangkok. The temple was established around 1879 (B.E. 2422). It received royal consecration boundaries (wisungkhamsima) for the first time on 19 April 1898, and again on 12 April 1968. The temple was formally elevated to royal monastery status on 22 April 1996.
The temple land covers approximately 28 rai and 3 ngan. Its boundaries are defined by Bang Phlat Canal to the north, an access road to the south, the Chao Phraya River to the east, and Charan Sanitwong Road to the west. The site lies on low-lying land along the river and canal. The temple compound is enclosed by boundary walls separating the monastic residential area (sanghavas), constructed of reinforced concrete and brick, measuring approximately 130 metres in length and 3 metres in height. The grounds are clean, well maintained, and landscaped with ornamental plants and trees, offering convenient access by both road and water. The temple is located approximately 400 metres from the Bang Phlat district centre.
The exact date of the temple’s original foundation is unclear; however, oral tradition suggests that it is over 200 years old. Its origins trace back to Buddhist monks and laypeople who migrated from Ayutthaya following the fall of the city in 1767 (B.E. 2310). These settlers established a monastic dwelling along the banks of the Chao Phraya River. By 1879, the site had been formally established as a permanent temple, with multiple residential and religious structures constructed.
Originally affiliated with the Mahanikaya order, the temple was known as Wat Pak Khlong Bang Phlat or Wat Bang Phlat Nok, as it was situated at the mouth of Bang Phlat Canal. The temple on the opposite bank became known as Wat Bang Phlat Nai. These traditional names continue to be used colloquially today.
By the late nineteenth century, the temple buildings had fallen into serious disrepair, and discipline among monks and novices had deteriorated. In 1895 (B.E. 2438), Phra Ajarn Si, the abbot at the time and a respected meditation master, consulted with Colonel Phraya Awutphandhet, who resided opposite the temple along Bang Phlat Canal and had long supported the monastery.
Recognising the historical importance of the temple, they agreed that a comprehensive restoration was necessary. Phraya Awutphandhet subsequently sought an audience with Somdet Phra Maha Samana Chao, Prince Vajirananavarorasa, to request the conversion of the temple to the Dhammayutika order. Approval was granted, and Phraya Awutphandhet was appointed principal patron responsible for the restoration.
With the support of Khun Ying Yam and their extended family, funds were donated to repair monks’ quarters, rebuild the prayer hall, construct a sermon hall, and erect a new ordination hall. Following these works, royal consecration boundaries were granted, and a petition was submitted to King Chulalongkorn for a new temple name. In 1898 (B.E. 2441), His Majesty graciously bestowed the name Wat Awut Wikasitaram, explicitly acknowledging Phraya Awutphandhet and Khun Ying Yam as the principal benefactors.
The temple has retained this name ever since, up to the present year 2026 (B.E. 2569), marking 128 years since the royal renaming. A portion of the temple land formerly housed the old Bang Phlat District Office; today, this site is occupied by Wat Awut Wikasitaram Municipal School, under the administration of the Bangkok Metropolitan Administration.
________________
เรียนเชิญกด Subscribe ได้ที่ลิงก์นี้ครับ เพื่อร่วมติดตามงานสร้างสรรค์ต้นฉบับ งานวิจัยประวัติศาสตร์แฟชั่น และผลงานอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมด้วยเทคโนโลยี AI ของ AI Fashion Lab, London ซึ่งมุ่งตีความอดีตผ่านมิติใหม่ของการบูรณะภาพ การสร้างสรรค์ภาพ และการเล่าเรื่องด้วยศิลปะเชิงดิจิทัล 🔗 https://www.facebook.com/aifashionlab/subscribe/
#aifashionlab #AI #aiartist #aiart #aifashion #aifashiondesign #aifashionstyling #aifashiondesigner #fashion #fashionhistory #historyoffashion #fashionstyling #fashionphotography #digitalfashion #digitalfashiondesign #digitalcostumedesign #digitaldesign #digitalaiart #ThaiFashionHistory #ThaiFashionAI #thailand #UNESCO
