สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖ สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค) แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖
สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค) แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
ภาพที่ได้รับการบูรณะและสร้างสรรค์ด้วยเทคโนโลยี ชุดนี้มีเป้าหมายเพื่อฟื้นคืนประวัติศาสตร์ด้านภาพเสมือนจริงของ สมเด็จพระสังฆราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ผ่านหลักฐานภาพถ่ายที่หลงเหลืออยู่จริง โดยเริ่มต้นจาก สมเด็จพระสังฆราชลำดับที่ ๖ เป็นต้นมา เนื่องจากสมเด็จพระสังฆราชลำดับที่ ๑–๕ อยู่ในช่วงเวลาก่อนการถือกำเนิดของการถ่ายภาพในสยาม หรือไม่มีพระรูปหลงเหลืออยู่เลย งานชุดนี้จึงมิใช่การสร้างภาพจากจินตนาการ หากแต่เป็นการบูรณะ ฟื้นฟู และเรียบเรียงประวัติศาสตร์ผ่านภาพในช่วงเวลาที่ศาสนจักรไทยเริ่มมี “ภาพเสมือนจริง” ให้ศึกษาได้อย่างเป็นรูปธรรม
ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระสังฆราชทุกพระองค์ล้วนสังกัด มหานิกาย ซึ่งเป็นคณะสงฆ์หลักที่สืบทอดจารีตมาตั้งแต่สมัยอยุธยา การแต่งกายของพระสงฆ์ในยุคนี้ยังไม่มีมาตรฐานตายตัว สีจีวรมักเป็นสีเหลืองทอง สีตองอ่อน หรือสีน้ำตาลจากการย้อมด้วยวัสดุธรรมชาติ การห่มจีวรมีความหลากหลาย ทั้งห่มคลุมและห่มเฉวียงตามสายครูบาอาจารย์ ยังไม่ปรากฏความแตกต่างเชิง “นิกาย” อย่างชัดเจนในทางรูปแบบ
เมื่อเข้าสู่รัชสมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓, ครองราชย์ พ.ศ. ๒๓๖๗–๒๓๙๔) สมเด็จพระสังฆราชลำดับที่ ๕ คือ สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน) และลำดับที่ ๖ คือ สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค) ดำรงตำแหน่งต่อเนื่องในช่วงที่คณะสงฆ์ยังเป็นมหานิกายทั้งหมด สมเด็จพระสังฆราช ลำดับที่ ๖ ซึ่งดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. ๒๓๘๖–๒๓๙๒ ประทับ ณ วัดราชบุรณราชวรวิหาร นับเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในเชิงประวัติศาสตร์ภาพเสมือนจริง เพราะอยู่ใกล้ช่วงเวลาที่สยามเริ่มรู้จักเทคโนโลยีการถ่ายภาพ แต่ภาพต้นฉบับที่ใช้ในการบูรณะเป็นภาพเขียน ซึ่งไม่ทราบหลักฐานที่มาแน่นอนว่าใครเป็นผู้วาดและวาดเมื่อไร เหตุผลเพราะมีภาพวาดเสมือนจริงของพระองค์ ทำให้การบูรณะภาพของพระองค์เป็น “จุดตั้งต้น” ของโครงการบูรณะพระรูป สมเด็จพระสังฆราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของศาสนจักรไทยเกิดขึ้นในรัชสมัยถัดมา คือรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔, ครองราชย์ พ.ศ. ๒๓๙๔–๒๔๑๑) ก่อนเสด็จขึ้นครองราชย์ พระองค์ทรงผนวชยาวนานในสมณเพศในพระนาม พระวชิรญาณเถระ และได้ศึกษาพระไตรปิฎกควบคู่กับวิทยาการตะวันตกจากมิชชันนารี เช่น ภูมิศาสตร์ ดาราศาสตร์ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และภาษาอังกฤษ แนวคิดแบบเหตุผลและสัจนิยม รวมถึงความเคร่งครัดในพระวินัย ทำให้พระองค์ทรงเห็นความหย่อนยานในคณะสงฆ์ร่วมสมัย และนำไปสู่การสถาปนา ธรรมยุติกนิกาย ขึ้น โดยได้รับแรงบันดาลใจจากรามัญนิกายและสีหลนิกาย โดยมีแนวปฏิบัติที่เคร่งครัดต่อพระวินัย จีวรที่นิยมในธรรมยุตจึงเป็น สีกรักหรือสีน้ำตาลเข้ม ห่มจีวรห่มดอง (เปิดไหล่ขวา) และห่มม้วนซ้าย ไม่มีผ้ารัดอก แสดงถึงความเคร่งครัด มีระเบียบ และสะท้อนแนวคิดสัจนิยมตามพระราชดำริของรัชกาลที่ ๔ เมื่อเทียบกับมหานิกายที่ยังคงใช้สีเหลืองทองและห่มผ้าแบบม้วนขวา (ห่มมังกร) หรือห่มคลุมเพื่อความเรียบร้อย
ในช่วงต้นรัชกาลที่ ๔ สมเด็จพระสังฆราชยังคงเป็นฝ่ายมหานิกาย คือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ซึ่งนับเป็นสมเด็จพระสังฆราชฝ่ายมหานิกายพระองค์สุดท้ายก่อนที่ธรรมยุติกนิกายจะก้าวขึ้นสู่ศูนย์กลางอำนาจของศาสนจักรไทยอย่างแท้จริง การแต่งกายในยุคนี้ยังคงสีจีวรแบบดั้งเดิม แต่เริ่มมีความเรียบร้อยและความตระหนักในพระวินัยมากขึ้น
สมเด็จพระสังฆราชลำดับถัดมาในรัชกาลที่ ๕ คือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ (ลำดับที่ ๘) เป็น สมเด็จพระสังฆราชธรรมยุตพระองค์แรก และสีจีวรที่นิยมในธรรมยุตก็มักเป็น สีกรักเข้ม แสดงถึงการเคร่งครัดวินัยและคงแนวคิดสัจนิยมที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงวางรากฐานไว้ ซึ่งทำให้แบบแผนการแต่งกาย สีจีวร และรูปแบบพิธีกรรมของธรรมยุตได้รับการทำให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วทั้งคณะสงฆ์ สอดคล้องกับรัฐสมัยใหม่ที่กำลังจัดระเบียบสถาบันต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ และสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ต่อมา คือ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปุสฺสเทวมหาเถร) เป็นสมเด็จพระสังฆราชธรรมยุต เช่นกัน
ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๖, พ.ศ. ๒๔๕๓–๒๔๖๘) สมเด็จพระสังฆราชคือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งเป็นยุคที่ภาพถ่ายของพระสงฆ์ชั้นผู้ใหญ่เริ่มปรากฏชัดเจน การแต่งกายของธรรมยุตในยุคนี้ โดยเฉพาะการใช้สังฆาฏิพาดบ่าในพิธี กลายเป็น “ภาพจำ” ของพระสงฆ์ชั้นสูงในต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐
ต่อเนื่องถึงรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๗) และ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล (รัชกาลที่ ๘) จะเห็นสมเด็จพระสังฆราชหลายพระองค์ดำรงตำแหน่งคาบเกี่ยวรัชกาล สะท้อนความต่อเนื่องของศาสนจักรเหนือการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ทั้งฝ่ายมหานิกายและธรรมยุติกนิกายปรากฏในภาพถ่ายจริง ทำให้ความแตกต่างด้านการแต่งกาย สีจีวร และวิธีห่มชัดเจนยิ่งขึ้น
ในรัชสมัยอันยาวนานของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช (รัชกาลที่ ๙, พ.ศ. ๒๔๘๙–๒๕๕๙) ตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชได้สลับระหว่างมหานิกายและธรรมยุติกนิกายหลายพระองค์ ตั้งแต่ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (กิตฺติโสภณมหาเถร) ไปจนถึง สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร ซึ่งเป็นยุคที่มีพระรูปครบถ้วนที่สุด สีจีวร รูปแบบการห่ม และการใช้ สีพระราชนิยม มาใช้ในกิจพระราชพิธีต่าง ๆ โดยเป็นสีจีวรที่อยู่ตรงกลางระหว่างสีของธรรมยุตและมหานิกาย กล่าวคือมิใช่สีเฉพาะของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่เป็นสีที่พระมหากษัตริย์ทรงโปรดให้ใช้ในงานพระราชพิธี เพื่อแสดงความเป็นหนึ่งเดียวของคณะสงฆ์ทั้งสองนิกายในบริบทของความเป็นชาติและความเป็นศาสนาเรื่องเดียวกัน แสดงถึงความพยายามสร้างเอกภาพของคณะสงฆ์ทั้งสองนิกายในบริบทของชาติ
ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๑๐) สมเด็จพระสังฆราชคือ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) ซึ่งยังคงสืบทอดโครงสร้างศาสนจักร รูปแบบการแต่งกาย และจารีตที่วางรากฐานมาตั้งแต่รัชกาลที่ ๔ อย่างครบถ้วน
AI restoration project ชุดนี้จึงเป็นความพยายามในการสร้างสรรค์ภาพในประวัติศาสตร์ของ สมเด็จพระสังฆราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
โดยเริ่มจากสมเด็จพระสังฆราชลำดับที่ ๖ เป็นต้นมา เพื่อเชื่อมโยงประวัติศาสตร์ภาพถ่าย เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบในหน้าประวัติศาสตร์ไทย
_________________
พระนามสมเด็จพระสังฆราช แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
รัชกาลที่ ๑
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๓๒๕–๒๓๕๒
๑. สมเด็จพระสังฆราช (ศรี)
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๓๒๕–๑๖ ส.ค. ๒๓๓๗
มหานิกาย — วัดระฆังโฆสิตาราม
๒. สมเด็จพระสังฆราช (ศุข)
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๓๓๗–๒๒ พ.ค. ๒๓๕๙
มหานิกาย — วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
คาบเกี่ยว ร.๑ → ร.๒
รัชกาลที่ ๒
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๓๕๒–๒๓๖๗
๒. สมเด็จพระสังฆราช (ศุข) (ต่อ)
๓. สมเด็จพระอริยวงษญาณ (มี)
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๓๕๙–๑๑ ก.ย. ๒๓๖๒
มหานิกาย — วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
๔. สมเด็จพระอริยวงษญาณ (สุก)
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๓๖๓–๔ ก.ย. ๒๓๖๕
มหานิกาย — วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
รัชกาลที่ ๓
พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๓๖๗–๒๓๙๔
๕. สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน)
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๓๖๕–๒๓๘๕
มหานิกาย — วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
๖. สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค)
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๓๘๖–๒๓๙๒
มหานิกาย — วัดราชบุรณราชวรวิหาร
รัชกาลที่ ๔
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๓๙๔–๒๔๑๑
๗. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๓๙๔–๙ ธ.ค. ๒๓๙๖
มหานิกาย — วัดพระเชตุพนฯ
รัชกาลที่ ๕
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๑๑–๒๔๕๓
๘. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์
ดำรงตำแหน่ง ๒๗ พ.ย. ๒๔๓๔ – ๒๘ ก.ย. ๒๔๓๕
ธรรมยุติกนิกาย — วัดบวรนิเวศ
สมเด็จพระสังฆราชฝ่ายธรรมยุตองค์แรก
๙. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปุสฺสเทวมหาเถร)
ดำรงตำแหน่ง ๒๙ พ.ย. ๒๔๓๖ – ๑๑ ม.ค. ๒๔๔๓
ธรรมยุติกนิกาย — วัดราชประดิษฐ์
รัชกาลที่ ๖
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๕๓–๒๔๖๘
๑๐. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
ดำรงตำแหน่ง ๕ ธ.ค. ๒๔๕๓ – ๒ ส.ค. ๒๔๖๔
ธรรมยุติกนิกาย — วัดบวรนิเวศ
รัชกาลที่ ๗
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๖๘–๒๔๗๗
๑๑. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์
ดำรงตำแหน่ง ๒๐ ส.ค. ๒๔๖๔ – ๒๕ ส.ค. ๒๔๘๐
ธรรมยุติกนิกาย — วัดราชบพิธ
คาบเกี่ยว ร.๗ → ร.๘
รัชกาลที่ ๘
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๗๗–๒๔๘๙
๑๒. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ติสฺสเทวมหาเถร)
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. ๒๔๘๑–๒๖ พ.ย. ๒๔๘๗
มหานิกาย — วัดสุทัศน์
๑๓. สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์
ดำรงตำแหน่ง ๓๑ ม.ค. ๒๔๘๘ – ๑๑ พ.ย. ๒๕๐๑
ธรรมยุติกนิกาย — วัดบวรนิเวศ
คาบเกี่ยว ร.๘ → ร.๙
รัชกาลที่ ๙
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๘๙–๒๕๕๙
๑๓. สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ (ต่อ)
๑๔. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (กิตฺติโสภณมหาเถร)
ดำรงตำแหน่ง ๔ พ.ค. ๒๕๐๓ – ๑๗ มิ.ย. ๒๕๐๕
มหานิกาย — วัดเบญจมบพิตร
๑๕. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ญาโณทยมหาเถร)
ดำรงตำแหน่ง ๔ พ.ค. ๒๕๐๖ – ๑๕ พ.ค. ๒๕๐๘
มหานิกาย — วัดสระเกศ
๑๖. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อุฏฺฐายีมหาเถร)
ดำรงตำแหน่ง ๒๖ พ.ย. ๒๕๐๘ – ๑๘ ธ.ค. ๒๕๑๔
ธรรมยุติกนิกาย — วัดมกุฏกษัตริยาราม
๑๗. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปุณฺณสิริมหาเถร)
ดำรงตำแหน่ง ๒๑ ก.ค. ๒๕๑๕ – ๗ ธ.ค. ๒๕๑๖
มหานิกาย — วัดพระเชตุพนฯ
๑๘. สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ
ดำรงตำแหน่ง ๒๒ มิ.ย. ๒๕๑๗ – ๒๗ ส.ค. ๒๕๓๑
ธรรมยุติกนิกาย — วัดราชบพิธ
๑๙. สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร
ดำรงตำแหน่ง ๒๑ เม.ย. ๒๕๓๒ – ๒๔ ต.ค. ๒๕๕๖
ธรรมยุติกนิกาย — วัดบวรนิเวศ
รัชกาลที่ ๑๐
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
ครองราชย์ พ.ศ. ๒๕๕๙–ปัจจุบัน
๒๐. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร)
ดำรงตำแหน่ง ตั้งแต่ ๑๒ ก.พ. ๒๕๖๐ – ปัจจุบัน
ธรรมยุติกนิกาย — วัดราชบพิธ
_________________
สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖
สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค) แห่งรัชสมัย รัชกาลที่ ๓
วัดราชบุรณราชวรวิหาร (วัดเลียบ)
เมื่อกรุงรัตนโกสินทร์ เจริญรุ่งเรืองเข้าสู่ปีที่ ๑๙ แห่งรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ หรือ ร.ศ. ๖๑ นั้น สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน) วัดมหาธาตุฯ สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สิ้นพระชนม์ ถัดมาในปี พ.ศ. ๒๓๘๖ หรือปีที่ ๒๐ ของรัชสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงสถาปนา สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖ ขึ้น
สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ใหม่ สร้างประวัติศาสตร์ใน ๒ เรื่อง คือ ทำให้วัดราชบุรณราชวรวิหาร หรือวัดเลียบ ที่เราเห็นเป็นวัดเล็กๆ แต่พระอุโบสถสวยงามอยู่เชิงสะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ หรือสะพานสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ในปัจจุบัน กลายเป็นวัดที่มีสมเด็จพระสังฆราชถึง ๒ พระองค์
พระองค์แรกคือสมเด็จพระอริยวงษญาณ (มี) สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๓ ที่ได้รับการสถาปนาเมื่อวันที่ ๒๒ พ.ค. ๒๓๕๙ ซึ่งเป็นปีที่ ๘ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒ หลังจากการสถาปนาแล้ว ทรงพระกรุณาฯ ให้มาสถิต ณ วัดมหาธาตุยุราชรังสฤษฎิ์ ซึ่งมีพระตำหนักสมเด็จพระสังฆราชอยู่ที่นั่น (ปัจจุบันอยู่ที่คณะสลัก)
ส่วนสมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ประทับ ณ วัดราชบุรณราชวรวิหาร จนสิ้นพระชนม์ เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๙๒ มิได้ย้ายมาประทับวัดมหาธาตุฯ ตามธรรมเนียมที่มีมาแต่ต้นกรุง เนื่องจากพระตำหนักกำลังอยู่ในระหว่างบูรณปฏิสังขรณ์ ทำให้ประเพณีการย้ายวัดมาประทับวัดมหาธาตุฯ เมื่อได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราชสิ้นสุดลงไปด้วย
ทั้งนี้ นอกจากเหตุผลว่าวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์อยู่ในระหว่างการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ จนถึงต้นรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงเสร็จสมบูรณ์ ดังนั้น สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (นาค) จึงสถิต ณ วัดราชบุรณราชวรวิหาร จนถึงสิ้นพระชนม์
นอกจากนั้น ในช่วงปลายรัชกาลที่ ๓ เป็นช่วงที่ย่างเข้าสู่ยุคต้นแห่งการปฏิรูปคณะสงฆ์ เนื่องจากเกิดคณะธรรมยุต และพัฒนาเต็มรูปแบบในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔
ส่วนสภาพวัดราชบุรณราชวรวิหาร หรือวัดเลียบ ที่เราเห็นในปัจจุบันเป็นวัดเล็กๆ มีพระอุโบสถใหม่เอี่ยม สร้างด้วยศิลปกรรมไทย ประดับช่อฟ้าใบระกางามอลังการ นั้นล้วนเป็นของสร้างขึ้นใหม่แทนพระอุโบสถหลังเก่าที่พังเรียบเพราะระเบิดจากพันธมิตรในสมัยสงครามโลก ครั้งที่ ๒
สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสโร ป.ธ.๙) ซึ่งเคยอยู่ที่วัดนี้มาก่อนสงครามโลก ครั้งที่ ๒ บอกกับเจ้าคุณวิเทศธรรมกวี (ประเสริฐ) สัทธิวิหาริก ปัจจุบันเป็นเจ้าอาวาสวัดพุทธานุสรณ์ ฟรีมองต์ ซานฟรานซิสโก สหรัฐอเมริกา ว่าถ้าอยากรู้ว่าพระอุโบสถวัดเลียบในอดีตใหญ่และงามชดช้อยแค่ไหน ให้ดูพระอุโบสถ วัดสระเกศ (วัดภูเขาทอง) เพราะงดงามระดับเดียวกัน
_______
พระประวัติเบื้องต้น
หนังสือ สมเด็จพระสังฆราช ๑๙ พระองค์ ได้เล่าเรื่องสมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖ ไว้ดังนี้
สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (นาค) ประสูติเมื่อวันอาทิตย์ แรม ๔ ค่ำ เดือน ๔ ปีขาล สัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๑๒๐ ตรงกับวันที่ ๑๙ มี.ค. ๒๓๐๑ ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ แห่งกรุงศรีอยุธยา สันนิษฐานว่าเป็นพระราชาคณะที่ พระนิกรมมุนี มาแต่ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็น พระพรหมมุนี เมื่อปีชวด พ.ศ. ๒๓๕๙ ต่อมาได้เลื่อนเป็น พระธรรมอุดม และในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงสถาปนาเป็น สมเด็จพระพนรัตน เมื่อปีชวด พ.ศ. ๒๓๗๓
_______
สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
หลังจากสมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน) สิ้นพระชนม์ ในปี พ.ศ. ๒๓๘๕ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาสมเด็จพระพนรัตน (นาค) เป็นสมเด็จพระสังฆราช ในราชทินนาม สมเด็จพระอริยวงษญาณ เมื่อวันพุธ แรม ๑๑ ค่ำ เดือน ๖ ปีเถาะ เบญจศก จ.ศ. ๑๒๐๕ ตรงกับ พ.ศ. ๒๓๘๖ นับเป็นสมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๖ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
_______
พระเกียรติคุณ
การจัดสมณทูตไทยไปลังกา
ในสมัยสมเด็จพระสังฆราช (ด่อน) พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้จัดสมณทูตไทยไปลังกา เพื่อสืบข่าวพระศาสนาและยืมคัมภีร์พระไตรปิฎกจากลังกามาสอบสวนกับพระไตรปิฎกฉบับของไทยในส่วนที่บกพร่อง ครั้นในปี พ.ศ. ๒๓๘๗ ในสมัยของสมเด็จพระสังฆราช (นาค) พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะยังทรงพระผนวชอยู่ ทรงจัดสมณทูตออกไปลังกาอีกครั้งนับเป็นครั้งที่ ๓ ในยุคกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อเดือน ๑๒ พ.ศ. ๒๓๘๗ เพื่อคืนพระคัมภีร์ที่ยืมมาในครั้งแรก เมื่อครั้งรัชกาลที่ ๒ และกลับถึงกรุงเทพฯ เมื่อเดือน ๔ ในปีเดียวกัน พร้อมกับได้ยืมพระไตรปิฎกเข้ามาอีก ๓๐ พระคัมภีร์
_______
พระอวสานกาล
สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (นาค) สิ้นพระชนม์เมื่อปีระกา เอกศก จ.ศ. ๑๒๑๑ ตรงกับ พ.ศ. ๒๓๙๒ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว สิริพระชันษาได้ ๙๑ ปี ทรงดำรงตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชเป็นเวลา ๖ ปี
โดย...สมาน สุดโต
https://www.posttoday.com/politics/232752
_________________
The Sixth Supreme Patriarch
Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค))
of the Reign of King Rama III (รัชกาลที่ ๓)
Project Overview
This AI restoration and reconstruction project aims to revive the visual history of the Supreme Patriarchs of Rattanakosin through surviving visual evidence. The project begins with the Sixth Supreme Patriarch onward, as the First to Fifth Supreme Patriarchs lived before the advent of photography in Siam, or left no surviving portraits.
This body of work is therefore not an imaginative reconstruction, but rather a process of restoration, revival, and historical re-ordering, presenting the period in which the Thai ecclesiastical hierarchy first acquired verifiable visual representations that can be studied concretely.
Early Rattanakosin and the Maha Nikaya
During the early Rattanakosin period, all Supreme Patriarchs belonged to the Maha Nikaya (มหานิกาย), the principal monastic order continuing traditions from the Ayutthaya era. Monastic dress had not yet been standardised. Robe colours varied—golden yellow, light jackfruit tones, or brown—derived from natural dyes. Robe-wearing styles differed according to lineage and teacher, including both full wrapping and diagonal draping. Clear visual distinctions between monastic orders had not yet emerged.
Reign of King Rama III
King Nangklao (พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว, r. 1824–1851 / พ.ศ. 2367–2394)
During this reign, the Fifth Supreme Patriarch, Somdet Phra Ariyavongsayan (Don) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน))and the Sixth Supreme Patriarch, Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค)) served consecutively, at a time when the Sangha remained entirely Maha Nikaya.
The Sixth Supreme Patriarch held office from 1843–1849 (พ.ศ. 2386–2392) and resided at Wat Ratchaburana Ratchaworawihan (Wat Liap) (วัดราชบุรณราชวรวิหาร / วัดเลียบ). This marks an important turning point in visual historiography: although photography was only just becoming known in Siam, the surviving source used for restoration is a painted portrait, of unknown authorship and date. The existence of this realistic portrait makes him the starting pointfor the Rattanakosin Supreme Patriarch restoration project.
Ecclesiastical Reform under King Rama IV
A major transformation of the Thai Sangha occurred in the reign of King Mongkut (พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, Rama IV, r. 1851–1868 / พ.ศ. 2394–2411).
Before ascending the throne, the King spent many years in monastic life under the name Vajirañāṇa Thera (พระวชิรญาณเถระ). He studied the Tipiṭaka alongside Western sciences—geography, astronomy, mathematics, and English—through missionary contact. His rationalist and realist approach, combined with strict Vinaya discipline, led him to identify lax practices within the contemporary Sangha.
This resulted in the foundation of the Dhammayutika Nikaya (ธรรมยุติกนิกาย), inspired by Mon and Sinhalese traditions. Dhammayut monks adopted darker brown robes, exposed the right shoulder, wrapped leftward, and dispensed with chest bands—symbolising discipline, order, and realism. In contrast, the Maha Nikaya continued to use golden robes and right-wrapped styles.
Transition of Authority
In the early Rama IV period, the Supreme Patriarch remained Maha Nikaya:
Somdet Phra Maha Samana Chao Krom Phra Paramanuchit Chinorot
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส) — the last Maha Nikaya Supreme Patriarch before Dhammayut dominance.
The first Dhammayut Supreme Patriarch was appointed in the reign of King Rama V:
Somdet Phra Maha Samana Chao Krom Phraya Pavares Variyalongkorn
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์)
From this point onward, monastic dress, robe colour, and ceremonial form were standardised across the Sangha, aligning with the administrative rationalisation of the modern Siamese state.
Photography and the 20th Century
Under King Vajiravudh (Rama VI) (พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, r. 1910–1925), photographic images of senior monks became widespread. The Dhammayut style—especially the shoulder-draped sanghāti—became the visual archetype of high-ranking monks in the early twentieth century.
Subsequent reigns—from King Prajadhipok (Rama VII) to King Ananda Mahidol (Rama VIII)—saw Supreme Patriarchs serving across reigns, reflecting institutional continuity beyond political change. Photographic evidence clearly documents distinctions between Maha Nikaya and Dhammayut dress.
Reign of King Rama IX
During the long reign of King Bhumibol Adulyadej (พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช, r. 1946–2016), the Supreme Patriarchate alternated between the two Nikayas. This era provides the most complete visual record.
A distinctive feature was the use of royally sanctioned robe colours, deliberately positioned between Dhammayut and Maha Nikaya tones, symbolising unity of the Sangha under the nation and monarchy.
Present Reign
In the reign of King Vajiralongkorn (Rama X) (พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว), the Supreme Patriarch is:
Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Ambara Mahathera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร))
He continues the ecclesiastical structures, dress codes, and traditions established since the reign of King Rama IV.
Conclusion
This AI restoration project seeks to systematically reconnect the visual history of the Supreme Patriarchs of Rattanakosin, beginning with the Sixth Supreme Patriarch, thereby linking historical imagery into a coherent visual narrative within Thai history.
_________________
Here is a clean, detailed, fully standardised list of the Supreme Patriarchs of Rattanakosin, written in formal British English, with Thai names in brackets, dates, monastic affiliation, and residence — matching the style, hierarchy, and level of detail used above.
I have not abbreviated names, not simplified titles, and kept ecclesiastical precision throughout.
Supreme Patriarchs of Rattanakosin
(Somdet Phra Sangharaja of the Rattanakosin Kingdom)
Ordered chronologically by reign
Reign of King Rama I
King Phutthayotfa Chulalok the Great
(Phra Bat Somdet Phra Phutthayotfa Chulalok Maharat / พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช)
Reigned 1782–1809 (พ.ศ. 2325–2352)
Somdet Phra Sangharaja (Si)
(สมเด็จพระสังฆราช (ศรี))Tenure: 1782 – 16 August 1794 (พ.ศ. 2325–2337)
Nikaya: Maha Nikaya (มหานิกาย)
Residence: Wat Rakhang Kositaram (วัดระฆังโฆสิตาราม)
Somdet Phra Sangharaja (Suk)
(สมเด็จพระสังฆราช (ศุข))Tenure: 1794 – 22 May 1816 (พ.ศ. 2337–2359)
Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Phra Si Rattana Mahathat (วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ)
Served across Rama I → Rama II
Reign of King Rama II
King Phutthaloetla Naphalai
(Phra Bat Somdet Phra Phutthaloetla Naphalai / พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย)
Reigned 1809–1824 (พ.ศ. 2352–2367)
Somdet Phra Ariyavongsayan (Mi)
(สมเด็จพระอริยวงษญาณ (มี))Tenure: 1816 – 11 September 1819 (พ.ศ. 2359–2362)
Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Phra Si Rattana Mahathat
Somdet Phra Ariyavongsayan (Suk)
(สมเด็จพระอริยวงษญาณ (สุก))Tenure: 1820 – 4 September 1822 (พ.ศ. 2363–2365)
Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Phra Si Rattana Mahathat
Reign of King Rama III
King Nangklao
(Phra Bat Somdet Phra Nang Klao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว)
Reigned 1824–1851 (พ.ศ. 2367–2394)
Somdet Phra Ariyavongsayan (Don)
(สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน))Tenure: 1822 – 1842 (พ.ศ. 2365–2385)
Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Phra Si Rattana Mahathat
Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak)
(สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค))Tenure: 1843 – 1849 (พ.ศ. 2386–2392)
Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Ratchaburana Ratchaworawihan (Wat Liap) (วัดราชบุรณราชวรวิหาร / วัดเลียบ)
Sixth Supreme Patriarch of Rattanakosin
Reign of King Rama IV
King Mongkut
(Phra Bat Somdet Phra Chom Klao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว)
Reigned 1851–1868 (พ.ศ. 2394–2411)
Somdet Phra Maha Samana Chao Krom Phra Paramanuchit Chinorot
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส)Tenure: 1851 – 9 December 1853 (พ.ศ. 2394–2396)
Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Phra Chetuphon (Wat Pho) (วัดพระเชตุพนฯ)
Last Maha Nikaya Supreme Patriarch
Reign of King Rama V
King Chulalongkorn
(Phra Bat Somdet Phra Chulachomklao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว)
Reigned 1868–1910 (พ.ศ. 2411–2453)
Somdet Phra Maha Samana Chao Krom Phraya Pavares Variyalongkorn
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์)Tenure: 27 November 1891 – 28 September 1892 (พ.ศ. 2434–2435)
Nikaya: Dhammayutika Nikaya (ธรรมยุติกนิกาย)
Residence: Wat Bowonniwet Vihara (วัดบวรนิเวศ)
First Dhammayut Supreme Patriarch
Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Pussathemamaha Thera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปุสฺสเทวมหาเถร))Tenure: 1893 – 1900 (พ.ศ. 2436–2443)
Nikaya: Dhammayutika Nikaya
Residence: Wat Ratchapradit
Reign of King Rama VI
King Vajiravudh
(Phra Bat Somdet Phra Mongkut Klao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว)
Reigned 1910–1925 (พ.ศ. 2453–2468)
Somdet Phra Maha Samana Chao Krom Phraya Vajirananavarorasa
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส)
Tenure: 1910 – 1921 (พ.ศ. 2453–2464)
Nikaya: Dhammayutika Nikaya
Residence: Wat Bowonniwet Vihara
Reign of King Rama VII
King Prajadhipok
(Phra Bat Somdet Phra Pok Klao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว)
Reigned 1925–1935 (พ.ศ. 2468–2477)
Somdet Phra Maha Samana Chao Krom Phra Chinavaravuthithayawong
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์)
Tenure: 1921 – 1937 (พ.ศ. 2464–2480)
Nikaya: Dhammayutika Nikaya
Residence: Wat Ratchabophit
Served across Rama VII → Rama VIII
Reign of King Rama VIII
King Ananda Mahidol
(Phra Bat Somdet Phra Paramenthra Maha Ananda Mahidol / พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล)
Reigned 1935–1946 (พ.ศ. 2477–2489)
Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Tissathevamaha Thera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ติสฺสเทวมหาเถร))
Tenure: 1938 – 1944 (พ.ศ. 2481–2487)
Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Suthat
Somdet Phra Sangharaja Chao Krom Luang Vajirananavong
(สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์)
Tenure: 1945 – 1958 (พ.ศ. 2488–2501)
Nikaya: Dhammayutika Nikaya
Residence: Wat Bowonniwet Vihara
Served across Rama VIII → Rama IX
Reign of King Rama IX
King Bhumibol Adulyadej
(Phra Bat Somdet Phra Borommanathabophit Bhumibol Adulyadej / พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช)
Reigned 1946–2016 (พ.ศ. 2489–2559)
During this exceptionally long reign, the office of Supreme Patriarch (Somdet Phra Sangharaja) alternated between the Maha Nikaya and the Dhammayutika Nikaya, reflecting a conscious effort to maintain balance and unity within the Thai Sangha.
1. Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Kittisophonamaha Thera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (กิตฺติโสภณมหาเถร))
Tenure: 4 May 1960 – 17 June 1962
(พ.ศ. 2503 – 2505)Nikaya: Maha Nikaya (มหานิกาย)
Residence: Wat Benchamabophit Dusitvanaram
(วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม)
2. Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Yanotayamaha Thera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ญาโณทยมหาเถร))
Tenure: 4 May 1963 – 15 May 1965
(พ.ศ. 2506 – 2508)Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Saket Ratchaworamahawihan
(วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร / วัดภูเขาทอง)
3. Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Utthayimahathera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อุฏฺฐายีมหาเถร))
Tenure: 26 November 1965 – 18 December 1971
(พ.ศ. 2508 – 2514)Nikaya: Dhammayutika Nikaya (ธรรมยุติกนิกาย)
Residence: Wat Makut Kasattriyaram
(วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร)
4. Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Punnasirimahathera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปุณฺณสิริมหาเถร))
Tenure: 21 July 1972 – 7 December 1973
(พ.ศ. 2515 – 2516)Nikaya: Maha Nikaya
Residence: Wat Phra Chetuphon Wimon Mangkhalaram
(วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม / วัดโพธิ์)
5. Somdet Phra Sangharaja Chao Krom Luang Chinavaralongkorn
(สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ)
Tenure: 22 June 1974 – 27 August 1988
(พ.ศ. 2517 – 2531)Nikaya: Dhammayutika Nikaya
Residence: Wat Ratchabophit Sathitmahasimaram
(วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม)
6. Somdet Phra Sangharaja Chao Krom Luang Vajirananasangvara
(สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร)
Tenure: 21 April 1989 – 24 October 2013
(พ.ศ. 2532 – 2556)Nikaya: Dhammayutika Nikaya
Residence: Wat Bowonniwet Vihara
(วัดบวรนิเวศวิหาร)
Reign of King Rama X
King Vajiralongkorn
(Phra Bat Somdet Phra Vajiraklao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว)
Reigning 2016–present (พ.ศ. 2559– )
Somdet Phra Ariyavongsagatayan (Ambara Mahathera)
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร))
Appointed: 12 February 2017 (พ.ศ. 2560)
Nikaya: Dhammayutika Nikaya
Residence: Wat Ratchabophit
_________________
The Sixth Supreme Patriarch
Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak)
(สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค))
of the Reign of King Rama III (รัชกาลที่ ๓)
Wat Ratchaburana Ratchaworawihan (Wat Liap)
(วัดราชบุรณราชวรวิหาร / วัดเลียบ)
When the Rattanakosin Kingdom entered the nineteenth year of the reign of King Nangklao (Phra Bat Somdet Phra Nang Klao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว, Rama III)—corresponding to R.S. 61—Somdet Phra Ariyavongsayan (Don) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน)), the Fifth Supreme Patriarch of Rattanakosin, residing at Wat Mahathat, passed away. In the following year, 1843 (พ.ศ. 2386), the twentieth year of King Rama III’s reign, the Sixth Supreme Patriarch was formally appointed.
A Supreme Patriarch Who Made History in Two Ways
The newly appointed Supreme Patriarch made history in two significant respects. Firstly, Wat Ratchaburana Ratchaworawihan, or Wat Liap, which today appears as a relatively small temple with a beautifully refined ordination hall located near Phra Phutthayotfa Bridge (สะพานสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก), became a temple associated with two Supreme Patriarchs in Rattanakosin history.
The first was Somdet Phra Ariyavongsayan (Mi) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (มี)), the Third Supreme Patriarch, who was appointed on 22 May 1816 (พ.ศ. 2359), in the eighth year of the reign of King Rama II (Phra Bat Somdet Phra Phutthaloetla Naphalai / พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย). Following his appointment, he was graciously instructed to reside at Wat Mahathat Yuwaratrangsarit, where the official residence of the Supreme Patriarch was located (now within the Salak monastic division).
By contrast, Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค)), the Sixth Supreme Patriarch of Rattanakosin, resided at Wat Ratchaburana Ratchaworawihan until his death in 1849 (พ.ศ. 2392). He did not transfer to Wat Mahathat, as had been customary since the early Rattanakosin period, because the Supreme Patriarch’s residence there was undergoing extensive restoration. As a result, the long-standing tradition of relocating to Wat Mahathat upon elevation to the office of Supreme Patriarch came to an end during his tenure.
Furthermore, Wat Mahathat Yuwaratrangsarit remained under major restoration until the early reign of King Mongkut (Rama IV) (Phra Bat Somdet Phra Chom Klao Chao Yu Hua / พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว). Consequently, Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak) continued to reside at Wat Ratchaburana Ratchaworawihan until the end of his life.
Historical Context
The late period of King Rama III’s reign marked the threshold of early Sangha reform, coinciding with the emergence of the Dhammayut order, which would later be fully developed during the reign of King Rama IV.
The present appearance of Wat Ratchaburana Ratchaworawihan (Wat Liap)—a modestly scaled temple with a newly rebuilt ordination hall in Thai architectural style, adorned with ornate chofa and bai raka finials—is entirely the result of post-war reconstruction. The original ordination hall was completely destroyed by Allied bombing during the
Second World War.
Somdet Phra Maha Thirachan (Niyom Thanissaro, P.Th. 9) (สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสโร ป.ธ.๙)), who had resided at Wat Liap prior to the war, once told Chao Khun Witesathamkawi (Prasert) (เจ้าคุณวิเทศธรรมกวี (ประเสริฐ)), his saddhivihārika and the present abbot of Wat Buddhānusorn, Fremont, San Francisco, USA, that to understand how large and exquisitely elegant the former ordination hall of Wat Liap had been, one need only look at the ordination hall of Wat Saket (Wat Phu Khao Thong), as they were of comparable splendour.
Early Life and Ecclesiastical Career
According to the book Nineteen Supreme Patriarchs (สมเด็จพระสังฆราช ๑๙ พระองค์), Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak) was born on Sunday, the waning 4th day of the 4th lunar month, Year of the Tiger, in Samritti Era, Chulasakarat 1120, corresponding to 19 March 1758 (พ.ศ. 2301), during the reign of King Ekkathat of Ayutthaya(สมเด็จพระเจ้าเอกทัศ). It is believed that he already held the rank of Phra Nikrommuni (พระนิกรมมุนี) during the reign of King Rama I.
In the reign of King Rama II, he was promoted to Phra Phrommuni (พระพรหมมุนี) in 1816 (พ.ศ. 2359), later elevated to Phra Tham Udom (พระธรรมอุดม), and during the reign of King Rama III, he was further elevated to Somdet Phra Phonrat (สมเด็จพระพนรัตน) in 1830 (พ.ศ. 2373).
Appointment as the Sixth Supreme Patriarch
Following the death of Somdet Phra Ariyavongsayan (Don) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน)) in 1842 (พ.ศ. 2385), King Rama III graciously appointed Somdet Phra Phonrat (Nak) as Supreme Patriarch, conferring upon him the ecclesiastical title Somdet Phra Ariyavongsayan, on Wednesday, the waning 11th day of the 6th lunar month, Year of the Rabbit, Benchakasok Era, Chulasakarat 1205, corresponding to 1843 (พ.ศ. 2386). He thus became the Sixth Supreme Patriarch of Rattanakosin.
Distinguished Service
The Dispatch of Siamese Monastic Missions to Sri Lanka
During the tenure of Somdet Phra Ariyavongsayan (Don), King Rama III ordered the dispatch of Siamese monastic envoys to Sri Lanka to investigate the state of Buddhism and to borrow copies of the Tipiṭaka for comparison with the Siamese canon.
In 1844 (พ.ศ. 2387), during the tenure of Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak), King Rama III again commanded that Prince Mongkut (later King Rama IV), who was then in monastic life, organise a third monastic mission to Sri Lankain the Rattanakosin period. The mission departed in the twelfth lunar month of that year to return previously borrowed scriptures from the reign of King Rama II, returned to Bangkok in the fourth lunar month of the same year, and brought back an additional thirty volumes of the Tipiṭaka.
Passing
Somdet Phra Ariyavongsayan (Nak) (สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค)) passed away in the Year of the Rooster, Ekasok Era, Chulasakarat 1211, corresponding to 1849 (พ.ศ. 2392), during the reign of King Rama III. He lived to the age of 91 and held the office of Supreme Patriarch for six years.
_________________
เรียนเชิญกด Subscribe ได้ที่ลิงก์นี้ครับ เพื่อร่วมติดตามงานสร้างสรรค์ต้นฉบับ งานวิจัยประวัติศาสตร์แฟชั่น และผลงานอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมด้วยเทคโนโลยี AI ของ AI Fashion Lab, London ซึ่งมุ่งตีความอดีตผ่านมิติใหม่ของการบูรณะภาพ การสร้างสรรค์ภาพ และการเล่าเรื่องด้วยศิลปะเชิงดิจิทัล 🔗 https://www.facebook.com/aifashionlab/subscribe/
#aifashionlab #AI #aiartist #aiart #aifashion #aifashiondesign #aifashionstyling #aifashiondesigner #fashion #fashionhistory #historyoffashion #fashionstyling #fashionphotography #digitalfashion #digitalfashiondesign #digitalcostumedesign #digitaldesign #digitalaiart #ThaiFashionHistory #ThaiFashionAI #thailand #UNESCO
